Wojciech Kętrzyński
Biografia
Urodził się jako Adalbert von Winkler w rodzinie kaszubskiej herbu Cietrzew; po śmierci ojca w 1846, w latach 1849–1853 przebywał w Poczdamie w szkole dla sierot po byłych wojskowych.
W latach 1853–1855 ukończył progimnazjum w Łuczanach, a następnie gimnazjum w Rastemborku. W 1856 otrzymał list od siostry, co skłoniło go do poznania polskości i nauki języka polskiego. W 1859 zdał maturę i 13 października rozpoczął studia historyczne na Uniwersytecie Królewieckim. W 1861 urzędowo zmienił imię i nazwisko na Wojciech Kętrzyński; w wakacje 1862 przebywał u ciotki w Warszawie. Później zaangażował się w działalność patriotyczną i brał udział w powstaniu styczniowym, organizując transport broni; 11 września 1863 został aresztowany we wsi Jaroty i uwięziony w Bramie Górnej w Olsztynie. Po początkowym uwolnieniu aresztowano go ponownie 6 października i osadzono w więzieniu Moabit w Berlinie. Jego sprawa była rozpatrywana w wielkim procesie 135 Polaków w Berlinie; został uniewinniony od zarzutu zdrady stanu, ale 23 grudnia 1864 został skazany na rok więzienia w twierdzy kłodzkiej.
W więzieniu przetłumaczył na łacinę swoją dysertację doktorską i poemat Wincentego Pola. Po wyjściu z więzienia 22 kwietnia 1866 udał się do Królewca na uniwersytet, gdzie obronił 12 grudnia 1866 rozprawę De bello a Boleslao Magno cum Henrico rege Germaniae gesto a 1002–1005. Pracował w różnych miejscach, ponieważ władze pruskie odmawiały mu zatrudnienia na terenach, gdzie mieszkali Polacy. W 1868 roku opublikował w Gazecie Poznańskiej O Mazurach. Materiały etnograficzne o życiu codziennym i kulturze Mazurów zbierał w Sztynorcie i okolicach. W latach 1868–1870 znalazł zatrudnienie jako bibliotekarz J.K. Działyńskiego w Kórniku pod Poznaniem. Od 1869 roku był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Ostatecznie od 1873 zaczął pracować w Zakładzie im. Ossolińskich we Lwowie. Pracę tam podjął 1 czerwca 1870 jako sekretarz naukowy; w 1874 został kustoszem i 1 listopada 1876 dyrektorem. W 1882 roku opublikował O ludności polskiej w Prusiech niegdyś krzyżackich.
W 1894 roku został członkiem Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego. W 1906 otrzymał drugą nagrodę Fundacji Kochmana ze Lwowa. Zmarł 15 stycznia 1918 r. i został pochowany na cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie. Część rodziny Wojciecha Kętrzyńskiego osiedliła się w Warszawie, a niektórzy z niej wyemigrowali do Kanady.
Upamiętnienie: Pamięć Wojciecha Kętrzyńskiego uczczono, nadając w 1946 mazurskiemu miastu Rastembork nazwę Kętrzyn. Nazwy ulic w Gdańsku, Olsztynie, Ostródzie, Giżycku, Szczytnie, Braniewie, Nidzicy i Pasymiu noszą imię Wojciecha Kętrzyńskiego. W Olsztynie powstał Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego (założony w 1963). W latach 1969–1994 był patronem Centrum Szkolenia Specjalistów Artylerii i Radiotechniki, a następnie przemianowano go na Centrum Szkolenia Specjalistów Wojsk Obrony Powietrznej Kraju, a w 1992 przemianowanego na Centrum Szkolenia Specjalistów Wojsk Rakietowych w Bemowie Piskim.